NIEPUBLICZNA PORADNIA
PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA i REHABILITACYJNA

Towarzystwa Edukacyjnego „VIZJA”

 

NIEPUBLICZNA
PORADNIA
PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA I REHABILITACYJNA

Towarzystwa Edukacyjnego „VIZJA”

Podjęcie przez dziecko obowiązku szkolnego związane jest z początkiem nowego, ważnego etapu w życiu. Przechodząc z wieku przedszkolnego w wiek wczesnoszkolny ulega zmianie podstawowa forma działalności dziecka. Dotąd była to zabawa. Teraz będzie nauka, choć zabawa nadal będzie mu towarzyszyła.

Jak wiadomo dzieci w tym samym wieku mogą być w różnym stopniu przygotowane do rozpoczęcia nauki w szkole. 

To, czy dziecko jest gotowe do rozpoczęcia nauki w szkole zależy od jego funkcjonowania w zakresie:

  • kompetencji poznawczych;
  • aktywności;
  • sprawności psychomotorycznej;
  • odporności emocjonalnej.

Gotowość szkolna wiąże się więc przede wszystkim ze zdobywaniem i stosowaniem wiedzy, osiąganiem samodzielności i niezależności, udziałem w życiu grupy rówieśniczej, zmianą dominującej formy aktywności z zabawy na naukę, opanowaniem umiejętności pisania i czytania.

Należy jednak zwrócić uwagę także na gotowość dziecka do uczenia się, która wyraża się w spełnieniu następujących warunków:

  • zainteresowaniu dziecka uczeniem,
  • chęci bycia uczonym i samodzielnego uczenia się,
  • trwałością zainteresowania, kontynuowaniu uczenia się pomimo trudności i niepowodzeń,
  • osiąganiu postępów, choćby niewielkich, w uczeniu się.
Zapraszamy do skorzystania z usług naszej Poradni.



Temat oddychania przez usta u dzieci i konsekwencji z tym związanych zupełnie umknął w spojrzeniu na prawidłowy rozwój dziecka, a w obszarze medycznym w diagnostyce, prewencji i leczeniu. Temat ten dotyczy również wielu z nas, dorosłych, ale u dzieci konsekwencje są dużo bardziej dramatyczne, bo często nieodwracalne.

Rozwój intelektualny, możliwości poznawcze, wydolność fizyczna, zaburzenia snu, chrapanie i bezdech nocny, nadmierne pobudzenie, zaburzony rozwój twarzoczaszki (uroda dziecka), wady zgryzu, częste infekcje, przerost migdałków, to tylko część konsekwencji związanych z oddychaniem przez usta u dzieci.

Badania wykazują, że 40%-50% dzieci permanentnie oddycha przez usta.

Dziecko, które oddycha przez usta nie ma szans, aby optymalnie się rozwijać i osiągnąć pełen potencjał genetyczny. To jeden z najgorszych nawyków, jakie dziecko może rozwinąć, jeśli chodzi o wpływ na rozwój.

Dlaczego?

  • Jeśli dziecko oddycha przez usta, mózg otrzymuje niewystarczającą ilość tlenu. Badania wykazały, że ma to bezpośredni związek z rozwojem intelektualnym, nauką, pamięcią, zachowaniem, możliwościami poznawczymi i ogólnym rozwojem dziecka
  • Oddychanie przez usta ma niezwykle szkodliwy wpływ na rozwój twarzy, uzębienia i górnych dróg oddechowych dziecka. To wszystko ma związek również z poważnymi dolegliwościami w życiu dorosłym
  • Oddychanie przez usta nie przygotowuje powietrza w aspekcie nawilżenia, ogrzania i oczyszczenia, zanim dotrze do płuc
  • Oddychanie przez usta zmniejsza pobór tlenu przez organizm i dotlenienie organizmu
  • Oddychanie przez usta zwiększa wydychanie dwutlenku węgla, nieadekwatnie do potrzeb metabolicznych, powodując zmniejszenie ciśnienie parcjalnego CO2 we krwi i konsekwencje z tym związane: skurcz naczyń krwionośnych i redukcję dostarczania tlenu do organów, tkanek i komórek, w tym do mózgu
  • Oddychanie przez usta wiąże się z niewłaściwą pozycją żuchwy i języka. Permanentnie opuszczona żuchwa to niewłaściwy rozwój twarzoczaszki, wady zgryzu, wąskie drogi oddechowe, wąskie wysklepione podniebienie i zaburzenia rozwoju zatok przynosowych
  • Oddychanie przez usta ma związek z przerostem migdałków podniebiennych
  • Oddychanie przez usta wiąże się z zaburzeniami oddychania podczas snu, bezdechem nocnym i chrapaniem. Żadne dziecko nie powinno nigdy chrapać!
  • Oddychanie przez usta ma związek z nadmiernym pobudzeniem i często z mylnym rozpoznaniem ADD i ADHD
  • Oddychanie przez usta ma związek z rozwojem zbyt wąskich dróg oddechowych, co przez całe życie predysponuje do chrapanie i bezdechu nocnego
  • Oddychanie przez usta wiąże się z wadami postawy i głową nadmiernie wysuniętą do przodu
  • Oddychanie przez usta wiąże się z częstszym występowaniem nieżytów nosa i alergiami

Czy moje dziecko oddycha przez usta?

Najlepszą radą dla Rodziców jest prośba o wielokrotne zwracanie uwagi jak dziecko oddycha podczas różnych czynności, aktywności, jedzenia i podczas snu.

Pytania, które mogą pomóc to:

  • Czy dziecko oddycha przez usta w ciągu dnia?
  • Czy je z otwarta buzią?
  • Czy otwiera buzię, gdy jest rozkojarzone?
  • Czy ma suche usta?
  • Czy często oblizuje usta?
  • Czy łatwo się męczy?
  • Czy często ma alergie?
  • Czy często ma zatkany lub cieknący nos?
  • Czy ma problemy z koncentracją?
  • Czy ma problemy w szkole?
  • Czy dziecko śpi z otwartą buzią?
  • Czy chrapie?
  • Czy zatrzymuje oddech podczas snu w nocy?
  • Czy oddech jest słyszalny w trakcie snu?
  • Czy budzi się w ciągu nocy?
  • Czy ma potrzebę wstawania do toalety w ciągu nocy?
  • Czy jest problem z moczeniem nocnym?
  • Czy rano budzi się z suchą jamą ustną i/lub nieprzyjemnym zapachem z ust?
  • Czy narzeka rano na zatkany nos?
  • Czy jest zmęczone lub nadmiernie pobudzone w ciągu dnia?
  • Czy jest senne w ciągu dnia?
  • Czy budzi się z bólem głowy?

Co powoduje, że dziecko przestawia się na oddychanie przez usta

Jakiekolwiek utrudnienie przepływu powietrza w drogach oddechowych wpływa na przestawianie się dziecka na tryb oddychania przez usta. Ma to związek m.in. z nieżytem nosa i niepełną drożnością, z powiększonymi migdałkami, z niektórymi chorobami, np. z astmą. Alergiczny nieżyt nosa dotyka ok. 40% dzieci. Wystarczy kilka tygodni kataru i niedrożności nosa, aby dziecko rozwinęło nawyk oddychania przez usta. Po takim okresie, nawet jeśli nos jest znów drożny, dziecko nie przestawia się automatycznie na fizjologiczne oddychanie przez nos, tylko kontynuuje oddychanie przez usta.

Inne czynniki mające związek z oddychaniem przez usta to ssanie kciuka, nadmierne używanie smoczka, wąskie podniebienie, mały nos, deformacja przegrody nosowej, krótkie wędzidełko, karmienie butelką, nadmiernie ciepłe i niewietrzone pomieszczenia.

Oddychanie przez usta podczas snu i wpływ na potencjał intelektualny, zdolność uczenia się, zachowanie i psychologiczny dobrostan

Badania wykazały, że dzieci mające problem z nauką zdecydowanie częściej cierpią na bezdech nocny. Ich wyniki znacząco się poprawiały, gdy poradzono sobie z problemem. Jedno z badań obserwacyjnych podsumowano: ośmiolatek, który chrapie i jest pozostawiony bez leczenia ma 80% prawdopodobieństwa, że będzie miał trwałą redukcję potencjału umysłowego o 20%.

Oddychanie przez usta, bezdech nocny i chrapanie we wczesnym dzieciństwie zwiększają ryzyko zburzeń neurologiczno-poznawczych oraz problemów z zachowaniem. Dzieci z zaburzeniami oddychania podczas snu mają o 40% większe prawdopodobieństwo potrzeby nauczania specjalnego.

Badanie z 2015 roku analizujące umiejętności czytania, liczenia i pamięć wykazały dużo gorsze wyniki u dzieci oddychających przez usta.

Niedrożny nos i nieżyt nosa, zawsze będą miały wpływ na jakość snu. Zła jakość snu w nocy przekłada się na zmęczenie dziecka w ciągu dnia, problemy z koncentracją, rozkojarzenie. Dzieci z diagnozą ADHD mają zdecydowanie częściej alergiczny nieżyt nosa lub niedrożny nos i oddychają przez usta. 40% dzieci mających zaburzenia snu (m.in. chrapanie bezdech nocny) rozwija ADHD, ADD oraz trudności w uczeniu się. Zwrócenie uwagi na jakość snu i sposób oddychania dziecka jest konieczne, zanim postawi się diagnozę ADHA czy ADD.

Wg eksperta snu dziecięcego Dr Christiana Guilleminault: „Skuteczna terapia zaburzeń oddychania podczas snu u dzieci, w tym bezdechu nocnego, wymaga przywrócenia fizjologicznego sposobu oddychania, to znaczy oddychania tylko przez nos, w dzień i w nocy. Jeśli chodzi o bezdech nocny to może to być jedyny i najważniejszy czynnik w terapii.”

Brak zmiany nawyku oddychania przez usta na fizjologiczne oddychanie przez nos jest główną przyczyną małej skuteczności terapii polegającej na usunięciu migdałków podniebiennych, w przypadku bezdechu nocnego. Analiza z 2015 roku podkreśliła nawrót zaburzeń oddychania w trakcie snu w ciągu trzech lat po zabiegu u 65% dzieci, jeśli nie ma re-edukacji i powrotu do fizjologicznego oddychania tylko przez nos.

Nawykowe oddychanie przez usta i nieprawidłowy rozwój twarzy i uzębienia

Efektem oddychania przez usta jest niewłaściwie położenie jezyka, wydłużenie i zwężenie żuchwy, zbyt małe łuki zębowe i stłoczenie zębów – wady uzębienia i zgryzu oraz rozwój zbyt wąskich górnych dróg oddechowych. To wszystko wiąże się z gorszym wyglądem i mniej atrakcyjną twarzą oraz powyżej już wspomnianymi zaburzeniami snu i potencjału intelektualnego.

Są również badania wykazujące zależność między oddychaniem przez usta a występowaniem próchnicy i chorób dziąseł. W 2019 roku czasopismo naukowe European Journal of Pediatric Dentistry opublikowało analizy, w których podkreśla, że oddychanie przez usta obok innych nieprawidłowych nawyków może mieć kluczowy wpływ na rozwój lub pogorszenie wad zgryzu u dzieci. Niestety zadziwiające jest, że badania wykazujące te bezpośrednie zależności są publikowanie od początku XX wieku, a wiedza i zainteresowanie środowisk medycznych tym tematem są wciąż znikome.

Oddychanie przez usta ma związek z zaburzeniami mowy

W/g danych z badania przeprowadzonego w 2011 roku, 76% dzieci z niedrożnym nosem cierpiało na dysfonię, czyli trudności z mówieniem związane z chorobami jamy ustnej, języka, gardła i strun głosowych. Autorzy innego badania z 2013 roku podsumowali: „Oddychanie przez usta wpływa negatywnie na rozwój mowy, socjalizację i wyniki w szkole. Wczesne wykrycie permanentnego oddychania przez usta u dzieci jest kluczowe, aby minimalizować lub uchronić przed negatywnymi skutkami wpływu oddychania przez usta na ogólny rozwój dziecka.”

Temat przeoczony w diagnostyce, prewencji i leczeniu

Wiele patologii, z którymi stykają się lekarze pediatrzy, laryngolodzy i stomatolodzy nie jest łączonych z oddychaniem przez usta i nie jest korygowanych przez zmianę nawyku i przywrócenie prawidłowego, fizjologicznego oddychania przez nos.

Standardem leczenia chrapania i bezdechu nocnego u dzieci jest usunięcie migdałków. Niestety metaanalizy badań klinicznych i obserwacje pokazują, że tylko 27% dzieci jest permanentnie wyleczonych. Pozostałe ok. 73% dzieci ma wciąż mniejszy lub większy bezdech nocny. Inne badanie zwraca uwagę na 65% porażkę terapeutyczną w ciągu 3 lat po usunięciu migdałków, jeśli nie zostało przywrócone oddychanie przez nos.

Tradycyjna ortodoncja często czeka, aby w odpowiednim czasie usunąć zęby. Niestety nie odwróci to rozwoju zbyt małej i/lub wydłużonej żuchwy, wąskich dróg oddechowych, problemów ze stawem skroniowo-żuchwowym, gotyckiego podniebienia, niedorozwoju zatok przynosowych i ogólnego wyglądu/urody dziecka.

Chrapanie i bezdech nocny u dzieci skutkuje nadmiernym pobudzeniem w ciągu dnia i bywa mylnie rozpoznawany jako ADHD lub ADD.

Dziecko, które oddycha przez usta ma 80% ryzyka na 20% upośledzenie intelektualne.

Podsumowując

Jestem przekonana, że jest głęboka potrzeba szerzenia tej wiedzy wśród rodziców, nauczycieli i środowiska medycznego.

Kilka prostych ćwiczeń i uwag może łatwo pomóc dzieciom i młodzieży w przywróceniu prawidłowego, fizjologicznego oddychania, czyli: oddychania tylko przez nos w dzień i w nocy, oddychania przeponowego oraz zachowania prawidłowej, odpowiednio wyprostowanej postawy, bez której oddychanie jest zawsze w jakiś sposób upośledzone.

Dlaczego mamy pozwolić dzieciom rozwijać się poniżej ich potencjału i możliwości, tylko dlatego, że jako rodzice, nauczyciele, lekarze nie zwróciliśmy uwagi na sposób oddychania dziecka i nie skorygowaliśmy tej bazowej funkcji?

Lek. med. Elżbieta Dudzińska
Niepubliczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna i Rehabilitacyjna Towarzystwa Edukacyjnego „Vizja”

Trening umiejętności społecznych

Zajęcia dla dzieci w wieku 4-5 lat

Dowiedz się więcej

Kalejdoskop
emocji

Zajęcia dla dzieci w wieku 4-5 lat

Dowiedz się więcej

Trening umiejętności społecznych

Zajęcia dla uczniów klas 0-3

Dowiedz się więcej

Grupa dla dziewczyn

Grupa rozwojowa
dla dziewczyn z klas 4-8

Dowiedz się więcej

Trening umiejętności społecznych

Zajęcia dla uczniów klas 4-8

Dowiedz się więcej

Pogaduchy

Grupa rozwojowa
dla licealistów

Dowiedz się więcej